1. Từ hiểu đúng đến sống thật
“Không ai sinh ra đã ghét người khác vì màu da, nguồn gốc hay tôn giáo của họ…” – tuyên ngôn của Nelson Mandela chính là tinh thần mà VÒM ĐA SẮC hướng tới: giáo dục về sự tôn trọng con người, bắt đầu từ những điều tưởng như khác biệt.
Khác biệt không phải là lý do để phân biệt. Ngược lại, chính khả năng thấu hiểu và tôn trọng sự đa dạng mới là nền tảng cho một xã hội bao dung và lành mạnh. Như Tuyên bố của UNESCO (2018) trong Hướng dẫn Kỹ thuật Quốc tế về Giáo dục Giới tính đã khẳng định: “Giáo dục giới tính toàn diện (Comprehensive Sexuality Education – CSE) là một quyền con người thiết yếu, góp phần xây dựng một xã hội bình đẳng, an toàn và tôn trọng sự đa dạng.” Theo đó, giáo dục giới tính không chỉ giúp trẻ em và thanh thiếu niên hiểu về cơ thể, cảm xúc, và các mối quan hệ, mà còn trang bị cho các em kỹ năng đưa ra quyết định đúng đắn, tôn trọng người khác và bảo vệ bản thân khỏi xâm hại.
VÒM ĐA SẮC được phát triển từ nền tảng ban đầu của dự án “Cậu là ai & Tớ là ai” – một dự án giáo dục giới tính dành cho trẻ em, giúp các em nhận diện cơ thể, gọi tên cảm xúc và hiểu đúng về sự khác biệt. Từ đó, hướng các em tới hiểu bản thân, bảo vệ cơ thể và tôn trọng sự khác biệt. Những tiếp cận trực tiếp với trẻ em từ thành thị tới miền núi, trường học tới các mái ấm giúp chúng tôi nhận ra rằng: khi trẻ em được tiếp cận với thông tin đúng đắn, trong một không gian an toàn và không phán xét, các em có khả năng phát triển sự tôn trọng bản thân và người khác một cách tự nhiên.
2. VÒM ĐA SẮC – Hành trình mới tiếp nối những giá trị ban đầu
Với VÒM ĐA SẮC, các dự án giáo dục nhận thức về giới tính được mở rộng – không chỉ dừng lại ở trẻ em mà tiếp cận đến vị thành niên, phụ huynh, giáo viên và cả cộng đồng. Dự án không chỉ cung cấp kiến thức, mà còn mở ra những cuộc đối thoại cởi mở về giới, tính dục, cảm xúc, sự an toàn và quyền được là chính mình.
Dưới sự vận hành của Vòm Psy, các dự án của Vòm sẽ hướng tới:
- Tiếp tục phát triển nội dung giáo dục giới tính phù hợp theo độ tuổi từ mầm non đến vị thành niên.
- Thực hiện các hoạt động cộng đồng, lớp học, hội thảo, và tài liệu giáo dục dành cho phụ huynh, giáo viên và trẻ em.
- Là không gian để lan tỏa kiến thức và giá trị tích cực về giới, phòng tránh x-â-m h-ạ-i và sự tôn trọng bản dạng cá nhân.
3. Phương pháp tiếp cận: Gắn khoa học với bối cảnh văn hoá
Các chương trình của VÒM ĐA SẮC được thiết kế dựa trên ba nguyên tắc nền tảng:
- Khoa học về đa dạng tính dục: VÒM ĐA SẮC ứng dụng các lý thuyết tâm lý học phát triển, tâm lý học giới tính và nghiên cứu y học hiện đại về sự đa dạng sinh học và bản dạng giới để xây dựng nội dung chính xác và nhân văn. Theo Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA), bản dạng giới là một trải nghiệm cá nhân sâu sắc và không thể bị đơn giản hóa bởi các khuôn mẫu nhị nguyên như “nam” hoặc “nữ” (APA, 2015). Việc lồng ghép khoa học vào chương trình giúp người học – dù là trẻ em, thanh thiếu niên, hay người trưởng thành – tiếp cận thông tin một cách rõ ràng, dựa trên bằng chứng và không phán xét.
- Tiếp cận giáo dục giới tính toàn diện (CSE): VÒM ĐA SẮC lấy nền tảng từ hướng dẫn “International Technical Guidance on Sexuality Education” (UNESCO & WHO, 2018), với 8 thành tố cốt lõi: từ mối quan hệ, giá trị, kỹ năng sống, đến quyền, sức khỏe và sự an toàn. Không chỉ dừng lại ở kiến thức sinh học, chương trình hướng tới việc bồi dưỡng thái độ tích cực, khả năng thấu cảm, tư duy phản biện, và năng lực đưa ra quyết định có trách nhiệm. Qua đó, người học không chỉ “biết”, mà còn “hiểu”, “trân trọng”, và “hành động” để xây dựng môi trường sống tôn trọng sự khác biệt và bình bằng giới.
- Gắn với bối cảnh văn hóa – xã hội Việt Nam: Tại VÒM ĐA SẮC, kiến thức về giới và đa dạng tính dục được truyền tải trên nền tảng khoa học của tâm lý học giới tính, dựa vào những hiểu biết cập nhật về sự phát triển bản dạng giới, xu hướng tính dục và các yếu tố ảnh hưởng đến bản sắc cá nhân. VÒM ĐA SẮC đặc biệt chú trọng đến việc tích hợp kiến thức trong bối cảnh văn hóa – xã hội Việt Nam, nhằm giảm thiểu định kiến, hỗ trợ xây dựng bản sắc cá nhân lành mạnh, và thúc đẩy sự thấu cảm, tôn trọng sự khác biệt trong cộng đồng.
Với ba nguyên tắc nền tảng trên, VÒM ĐA SẮC không chỉ mang đến một chương trình giáo dục giới toàn diện dựa trên cơ sở khoa học vững chắc, mà còn tạo nên một không gian học tập an toàn, gần gũi với người Việt. Việc kết hợp giữa tri thức hiện đại và sự thấu hiểu bối cảnh văn hóa – xã hội không chỉ giúp người học tiếp cận kiến thức một cách chính xác và đầy đủ, mà còn khơi mở quá trình tự nhận thức, tự chấp nhận và tôn trọng sự khác biệt của chính mình và người khác. Đây chính là nền tảng để xây dựng một xã hội bao dung, bình đẳng và giàu tính nhân văn.
4. Bình đẳng giới không đến từ khẩu hiệu – Mà từ tri thức và lòng thấu cảm
VÒM ĐA SẮC tin rằng giáo dục giới tính không phải là một hoạt động “thêm vào”, mà là một phần thiết yếu trong quá trình phát triển nhân cách.
Bằng việc đưa nội dung giới tính – bản dạng – cảm xúc trở thành một phần tự nhiên trong giáo dục, chúng tôi góp phần gỡ bỏ định kiến, giảm thiểu bạo lực giới và tạo điều kiện cho sự công nhận sự khác biệt. Điều này đặc biệt cần thiết với các nhóm trẻ dễ bị tổn thương hoặc đang trong quá trình hình thành bản sắc cá nhân.
5. Vòm Đa Sắc – Nơi mỗi cá nhân là một nét vẽ trong bức tranh xã hội đa sắc màu
Chúng tôi không kỳ vọng thay đổi nhận thức chỉ sau một buổi học, một cuộc trò chuyện hay một trải nghiệm. Thay vào đó, chúng tôi kiên nhẫn vẽ từng đường nét nhỏ – mỗi ngày một chút – bằng sự lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành – tất cả đều là những sắc màu quan trọng, tô điểm cho một xã hội bình đẳng và đầy bao dung. Vòm Psy ở đó, không tô vẽ thay ai, mà mở ra không gian đủ an toàn để mỗi người can đảm vẽ bức tranh của riêng mình.
VÒM ĐA SẮC là lời mời – để bạn, tôi, và tất cả chúng ta cùng vẽ tiếp bức tranh xã hội bằng sự thấu hiểu, cảm thông và tôn trọng.
