Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa: “Giới tính là những đặc điểm xã hội được xây dựng liên quan đến nam tính và nữ tính, bao gồm các chuẩn mực, hành vi và vai trò được một xã hội nhất định xem là phù hợp với nam hoặc nữ. Giới là một phạm trù phổ liên tục (a continuum), không chỉ gói gọn trong hai cực nam và nữ.” — World Health Organization. (2011). Gender, women and health: Gender and health.
Theo Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA): “Đa dạng giới phản ánh sự tồn tại của nhiều bản dạng giới khác nhau ngoài hai giới nam và nữ truyền thống. Điều này bao gồm người chuyển giới, phi nhị nguyên (non-binary), giới linh hoạt (gender-fluid), giới trung tính (agender), và nhiều bản dạng khác.” — American Psychological Association. (2015). Guidelines for Psychological Practice with Transgender and Gender Nonconforming People.
Hãy cùng Vòm Psy khám phá bức tranh đa sắc của giới tính:
GIỚI TÍNH SINH HỌC
Giới tính sinh học (biological sex) theo Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA) là các đặc điểm cơ thể và sinh lý học một người từ khi sinh ra gồm cơ quan sinh dục, nhiễm sắc thể (XX hoặc XY), nội tiết tố và các đặc điểm sinh học.
Giới tính sinh học gồm:
- Nam
- Nữ
- Liên giới tính (intersex) chiếm 1%
Người Liên giới tính có sự đa dạng bẩm sinh về cơ quan sinh dục và nhiễm sắc thể (congenital variations of sex characteristics); họ có thể có cơ quan sinh dục của cả nam và nữ hoặc bên ngoài nhìn giống giới này, nhưng bên trong hoặc nhiễm sắc thể lại thuộc giới kia.
BẢN DẠNG GIỚI
Bản dạng giới (gender identity) theo APA là cách 1 người cảm nhận mình là nam, nữ hoặc một giới khác.
Bản dạng giới có thể trùng với giới tính sinh học (hợp giới) hoặc khác với giới tính sinh học, ví dụ như người chuyển giới (không hợp giới).
XU HƯỚNG TÍNH DỤC
Xu hướng tính dục (sexual orientation) chỉ sự hấp dẫn tình cảm, tình dục và/hoặc tình yêu với người khác. Theo Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ, xu hướng tính dục là 1 phần tự nhiên của con người, không phải là lựa chọn hay có thể thay đổi.
Có 5 xu hướng tính dục cơ bản:
- Dị tính (Heterosexuality)
- Song tính (Bisexuality)
- Đồng tính (Homosexuality)
- Vô tính (Asexuality)
- Toàn tính (Pansexuality)
LGBT+ là viết tắt của Lesbian (đồng tính nữ), Gay (đồng tính nam), Bisexual (song tính), và Transgender (chuyển giới)THỂ HIỆN GIỚI
Thể hiện giới (gender expression) là cách một người biểu hiện “bản dạng giới” thông qua hành vi, cách ăn mặc, cử chỉ… mà người khác có thể quan sát được. Thể hiện giới có thể tuân theo hoặc không tuân theo các chuẩn mực xã hội về giới.
🌈 Mỗi cá nhân là những sắc màu riêng trong sự đa dạng của con người và tự nhiên. Khi chúng ta hiểu và tôn trọng sự đa dạng ấy, chúng ta đang góp phần xây dựng một thế giới công bằng, tôn trọng và đầy yêu thương. “Việc công nhận sự đa dạng giới và thúc đẩy giáo dục hòa nhập giới là một phần quan trọng trong việc bảo vệ quyền con người, và là điều thiết yếu để xây dựng môi trường học tập công bằng và an toàn.” — UNESCO. (2016).
Vòm Psy tin rằng, việc công nhận và tôn trọng đa dạng giới không chỉ là nhu cầu của cá nhân mà còn là trách nhiệm của cộng đồng và xã hội, hướng tới một xã hội bình đẳng cho tất cả mọi người – không phân biệt giới.
