Khi một bạn trẻ “come out” với gia đình, người ta thường nhắc đến dũng khí của người trẻ, lo lắng về tương lai, hay tò mò phản ứng của gia đình.
Nếu hành trình “come out” của người trẻ là một chặng đường đầy thử thách, thì hành trình đón nhận của ba mẹ cũng chẳng dễ dàng gì. Bởi khi con sống thật, ba mẹ sẽ trải qua một nỗi đau tương tự như nỗi đau mất con. Những mong ước về tương lai của con như tan biến trong khoảnh khắc. Mô hình 5 giai đoạn vượt qua mất mát của Elisabeth Kübler-Ross (1969) vốn được xây dựng để mô tả tiến trình tâm lý của những người đối diện với cái chết hoặc tổn thất lớn (Phủ nhận – Tức giận – Trầm cảm – Thương lượng – Chấp nhận sự thật). Trong lĩnh vực tâm lý LGBT+, mô hình này được nhiều chuyên gia áp dụng để lý giải phản ứng của cha mẹ khi con cái công khai bản dạng tính dục hoặc xu hướng tính dục. Tùy vào văn hóa, giáo dục, sự cởi mở mà mỗi cha mẹ sẽ trải qua những giai đoạn khác nhau, không nhất thiết phải theo trình tự cố định mà các giai đoạn có khả năng đảo ngược.
Giai đoạn: PHỦ NHẬN
Khi nghe con “come out”, không ít ba mẹ rơi vào cảm thấy sốc và phủ nhận ngay lập tức: “Mình hoảng. Mình khóc vì sợ con khổ. Nhưng lúc đó chỉ biết hét lên: “Không được! như thế là không thể chấp nhận được!”
Một số phụ huynh cho rằng đó là “bệnh” và tìm đến bác sĩ với hy vọng chữa khỏi bệnh cho con.
=> Những cảm xúc hỗn loạn trong hoàn cảnh bất ngờ có thể dẫn tới lời nói làm đau con. Nhưng gốc rễ thường đến từ những nỗi sợ khiến ba mẹ từ chối tiếp nhận ngay từ giây phút đầu con “come out”.
Giai đoạn: TỨC GIẬN
Khi đối diện với thực tế, cảm xúc tức giận bắt đầu trỗi dậy. Ba mẹ giận con, giận chính mình,và nỗi lo về danh dự gia đình, tương lai của con phía trước.
Ba mẹ bắt đầu so sánh: “Sao con mình không như mấy đứa khác?”
Một người cha thốt lên: “Tôi so sánh con với con của bạn bè, rồi tự trách mình. Tôi xấu hổ nữa. Tôi sợ mọi người cười.”. Đây là áp lực của danh dự – nỗi lo rất thật bên trong người cha Á Đông đang lúng túng không biết phải làm sao cho đúng.
Đây là áp lực vô hình từ danh dự và kỳ vọng xã hội – những nỗi lo rất thật bên trong người cha, người mẹ đang lúng túng không biết phải làm gì cho đúng.
=> Giai đoạn tức giận ở ba mẹ là bình thường khi giá trị gia đình bị thách thức đã kích thích sự khó chịu, Nhưng ẩn sau đó thường là sự tổn thương và nỗi lo không biết bảo vệ con thế nào.
Giai đoạn: TRẦM CẢM & TÁCH BIỆT
“Tôi không biết phải hy vọng gì vào nó, tương lai coi như mất hết”
Người mẹ lắc đầu chia sẻ.
Có thể thấy, trong giai đoạn này ba mẹ có thể rơi vào tình trạng bất lực, mất định hướng trước những kỳ vọng đổ vỡ. Họ thu mình lại, từ chối trò chuyện vì lo sợ bị phán xét.
Đây là lúc ba mẹ cần được lắng nghe và thấu hiểu nhiều hơn.
Giai đoạn: ĐỐI THOẠI & THƯƠNG LƯỢNG
Sau khoảng thời gian thu mình lại, cũng đến lúc ba mẹ bước ra tìm kiếm sự hỗ trợ để cùng con và gia đình bước qua giai đoạn khó khăn..
Họ bắt đầu chia sẻ câu chuyện của mình, thừa nhận rằng “Con mình thật sự có thể yêu người cùng giới”, nhưng còn giằng co giữa thừa nhận và lảng tránh nên “Biết rồi, nhưng đừng nói ai nghe.”
Và ba mẹ cố gắng lý giải ý nghĩa của những điều đang xảy ra cho những chuyện đang xảy ra trong gia đình mình.
=> Giai đoạn đối thoại và thương lượng luôn không dễ dàng nhưng đó là khoảnh khắc ba mẹ dần bắt đầu yêu con đúng với con người thật của con.
Giai đoạn: CHẤP THUẬN
Nơi ba mẹ bắt đầu nhìn con mình đúng với con người thật.
Chấp nhận bản dạng của con và học cách yêu con vô điều kiện vì “Nỗi sợ hãi giờ không còn lớn bằng nỗi thương con” – là tâm sự của nhiều bậc cha mẹ có con thuộc cộng đồng LGBT+
Khi đó, ba mẹ không còn phủ nhận hay cố thay đổi con. Thay vào đó, họ bắt đầu tìm cách xây dựng lại giá trị gia đình theo một cách khác – nhiều thấu hiểu và ít kỳ vọng hơn. Không còn “Trai lớn dựng vợ, gái lớn gả chồng”, mà dựa trên sự hạnh phúc thật sự của con.
Con đường đi đến sự chấp thuận không trải đầy hoa hồng nhưng khi gia đình chạm được đến được đó sẽ là khoảnh khắc ba mẹ đã thực sự kết nối với con bằng tình yêu thương vô điều kiện.
Come out là hành trình của cả con lẫn ba mẹ.
Khi một bạn trẻ dám come out, hãy hiểu rằng ba mẹ cũng cần thời gian để “come out” khỏi định kiến của chính họ.
Vì yêu thương không có nghĩa là đồng thuận ngay lập tức mà là cố gắng hiểu và từng bước đồng hành.
